Cərimələrimi Harada Görə Bilərəm

Evinizdən çıxmadan ödənilməmiş cərimələrin olub-olmadığını yoxlaya bilərsiniz. Bir sorğu etmək üçün İnternetə giriş tələb olunur. Trafik polisinin rəsmi saytında yalnız cərimələr üçün cari borcları yoxlamaqla yanaşı, ən uyğun məlumatları əks etdirən şəxsi hesab da yarada bilərsiniz. Cərimələrin yoxlanılması xidmətləri bütün istifadəçilərə hesabları ödəməyə, müəyyən bir inzibati xətaya görə mümkün cəzaları tapmağa və avtomobillərindəki məlumatları izləməyə imkan verir. Sistemdə şəxsi bir hesab yaratdıqdan sonra yeni cərimələrin olması barədə məlumat verəcək xüsusi bildirişlər qura bilərsiniz. Bənzər bir prosedur FMS veb saytında həyata keçirilə bilər. Bu xidmət yalnız yol qaydalarının pozulmasına görə cərimələr barədə məlumatları deyil, həm də istənilən növ borclar barədə məlumatları əks etdirir. Bu sistemdə ayrıca bir şəxsi hesab yarada və e-poçt ünvanınıza müvafiq bildirişlər ala bilərsiniz. Cərimələrin yoxlanılması üçün onlayn xidmətlərdən istifadə edərkən unutmayın ki, bu yalnız rəsmi saytlarda aparılmalıdır. Əks təqdirdə, fırıldaqçıların qurbanı ola bilərsiniz və ödənişiniz cinayətkarların hesabına gedəcəkdir. Cərimələri yoxlamaq üçün bu metodun əhəmiyyətli bir çatışmazlığı var. Həqiqət budur ki, sistem inkişafının ilkin mərhələsindədir, buna görə də bəzi bölgələr haqqında məlumat hələ də mövcud deyil. Mütəxəssislər verilənlər bazasını genişləndirmək üzərində işləyirlər, buna görə bir tələb edə bilmədiyiniz təqdirdə bir müddət sonra yenidən cəhd etməyinizə əmin olun.

Necə yaxşı bir Proqramist olmaq olar?

 Necə yaxşı proqramist ola bilərəm, bunun üçün nə etməliyəm, proqramist olmaq üçün hansı yolları yoxlamalıyam. Sizə bu məqaləmizdə o yollardan bəhs etməyə çalışacıq. Yaxşı Proqramist lüğətdə izahını tapa biləcəyimiz bir söz deyil. Yaxşı proqramlaşdırma bacarıqları uğur qazanmaq və proqramlaşdırmanın əyləncəli tərəflərini aşkar etmək üçün vacibdir. Keçmişdə bir çox uğurlu proqramçılarında etdiyi kimi, proqramlaşdırma sahəsində uğurlu bir karyera qurmaq istəyirsənizsə izləməli olduğunuz bəzi məqamlar var. Bu məqaləmizdə o dediyimiz əsas məqmaları sizlərlə paylaşmağa çalışaçıq.

Necə yaxşı bir Proqramist olmaq olar? gəlin başlayaq.

• Əsas anlayışlarla işləmək

Hər hansı bir sahə və ya hər hansı bir iş üçün konseptual anlayış müvəffəqiyyətin açarıdır. Güclü konseptual bir təməl olmasa, heç vaxt yaxşı bir proqramçı ola bilməzsiniz. Təməl konseptual anlayış ən yaxşı həlləri ən yaxşı şəkildə tərtib etməyinizə və həyata keçirməyinizə kömək edir. Hələ də kompüter elminə və proqramlaşdırma dilinə aid anlayışlarınızda bir boşluq hiss edirsinizsə, geri qayıtmaq və əsasları nəzərdən keçirmək üçün heç vaxt gec deyil.

• Başqalarına kömək etməklə daha çox şey öyrənəcəksiniz

Düzün deyək bir çoxumuz sadəcə özümüzə kömək lazım olduqda başımızı forumlara və ya qruplara yönəltməyə meyilliyik. Ancaq bir komanda daxilində başqalarına problemlərini həll etməkdə kömək etsəniz bu sizə çox yararlı olacaq. İnanın, başqalarının problemlərini başa düşmək, araşdırmaq və həll yolları tapmaq sizə daha çox köməklik edəcəkdir.

• Sadə, başa düşülən, məntiqli kod yazın

Həyatın demək olar ki, hər sahəsində olduğu kimi, ‘Sadə və qısa saxlayın’ düsturu proqramlaşdırmada da işləyir. Ona görədə kod yazarkən mürəkkəbliyə çox yol verməyin, daha çox məntiqli kod yazın. Bəzən proqramistlər bacarıqlarını sübut etmək üçün mürəkkəb kodlar yazırlar. Ancaq təcrübələr sadə, amma məntiqli kodların yaxşı işlədiyini, daha az problemlərə səbəb olduğunu və hər zaman inkişaf etdirilə biləcəyini deyir.

• Problemi analiz etməyə daha çox vaxt ayırın, onu həll etmək üçün daha az vaxta ehtiyacınız olacaq

Problemi anlamaq üçün nə qədər çox vaxt sərf etsəniz, onu həll etməyə o qədər az vaxt sərf edəcəksiniz. Ona görədə Problemi başa düşməyə, təhlil etməyə və bunun həll yollarını hazırlamağa daha çox vaxt sərf edin. Geri qalan şeyləri daha asanlıqla edə bilərsiniz.

• Kodunuzu təhlil edən və nəzərdən keçirən ilk siz olun

Bir az çətin olsa da, başqalarından əvvəl öz kodunuzu özünüz təhlil etməyə çalışın, səhvlərinizi özünüz təyin eləməyə çalışın belə etdikdə zamanla səhvsiz kod yazmağı öyrənəcəksiniz. Kodunuz barədə başqalarının fikir bildirməyindən çəkinməyin. Yaxşı proqramçılarla işləmək və onlardan rəylər (geribildirimlər) almaq, şübhəsiz ki, yaxşı proqramçı olmağınıza kömək edəcəkdir.

• Dəyişən texnologiya dünyasına baxaraq özünüzü qorxutmayın

IT dünyası bu vaxt ərzində işlərindən məyus olan və hətta yeni texnologiyaları öyrənmək və işləmək üçün yeni işlər axtarmaq məqsədilə işdən çıxan insanlarla doludu. Bu insanlarda bağlı hər hansı bir problem görmürəm, amma ilk yanlış söz ‘ən yeni texnologiyalar’ dır. Hər gün proqramlaşdırmada eşitdiyimiz API-lər, frameworkl-ər və digərləri proqramlaşdırmanının daha asan və sürətli hala gətirilməsi üçün hər gün dəyişməsinə gətirib çıxarır.

Bu normal bir şeydi və texnologiya dünyasında davam edəcək. Bəlkədə gələcəkdə bizim yerimizə kodları süni intellekt proqramları yazacaq, proqramistlərə heç ehtiyac olmayacaq :). Ancaq burda başa düşülməli olan əsas məsələ, əsas və təməl texnologiyaların, ətrafındakı framework-lərdən, alətlərdən və API-lərdən daha yavaş dəyişməsidir.

Bu, səthində suyun daha sürətlə hərəkət etdiyi lakin daha dərinində isə nisbətən sakit olan və sudakı yaşamın çox hissəsinində burda həyatda qaldığı okean kimidir. Beləliklə, özünüzü o dərin suda hiss edin və əsas və təməl texnologiyalara yaxın olun. O zaman hər şey sizə rahat olacaq. Məsələn, Java proqramlaşdırma dünyasında çox sayda veb framework mövcuddur və hər həftə daha yeniləri əlavə olunur. Ancaq müştəri-server rabitəsinə əsaslanan əsas anlayışlar, MVS modeli, filtrlər / server tətbiqləri(servlet) / JSP, XML təhlil etmə və s. kimi əsas anlayışlar eyni qalır. Buna görə daima dəyişən framework və ətrafdakı vasitələr bar  əsində narahat olmaqdansa, bu əsas anlayışları öyrənməyə daha çox vaxt sərf edin. İnanın, təməl əsas anlayışları yaxşı bilsəz, hər zaman yeni framework-lər, alətlər və API-ləri öyrənmək daha da asanlaşacaqdır.

Yaxşı proqramçının vacib vərdişlərindən biri çox məqalə oxumasıdır.Bunlar JSR, API, yeni texnologiyalara aid məqalələr, dərs vəsaitləri və s. ola bilər. Məqalələri oxumaq sizə ən yaxşı şəkildə formalaşdıracaq və öyrənəcəyiniz proqramlaşdırma dili vəya ya texnologiya haqqında fikir verəcək və sizə əsas təməlləri yaratmağda kömək edəcək.  

• Başqalarının da kodundan öyrənin

Öyrənəcəyiniz dil üzrə sizdən daha təcrübəli olan proqramçılarla ünsiyyət qurun və onların məqalələri varsa oxuyun, yazdıqları kodlara baxın, öz kodunuza əlavə edib yoxlayın çəkinməyin, istinad edin. Bunu yalnız əsasları bilmək üçün deyil, həm də yaxşı proqram yazmağın yollarını öyrənmək üçün də edin. Etibarlı və bilinən açıq mənbə kodunu və ya başqalarının kodunu oxumaq və istinad etmək, proqramınızı daha da yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.

Özünüzü başqaları ilə müqayisə etməyiniz yalnız mənfi hisslərin və sağlam olmayan rəqabətin təkamülü ilə nəticələnəcəkdir.Hər kəsin güclü və zəif yönləri var. Özümüzü anlamağımız və üzərində işləməyimiz daha vacibdir. Səhv etməkdən qorxmayın, inanın ki, bu sektorda dəfələrlə güclü proqramçıların axmaq səhvlərə yol verdiklərini görmüşəm. Beləliklə, özünüzü təhlil edin, inkişaf sahələrinizi sadalayın və üzərində işləyin. Proqramlaşdırma həqiqətən əyləncəlidir, zövq alın.

Müəllif

Salam dostlar! Mən Hacıyev Əyyub. 10 ildən artıqdır ki proqramlaşdırma ilə məş.

Cərimələrimi Harada Görə Bilərəm

Ödənilməyən cərimələrin mövcudluğu barədə məlumatları dəqiqləşdirməyə ehtiyac bir neçə səbəbdən yaranır. Nəqliyyat vasitəsinin sahibi, idarəetməsini başqa bir şəxsə həvalə etdiyi təqdirdə, inzibati xəta haqqında protokolun tərtib olunmasından xəbərsiz ola bilər. Bundan əlavə, çox vaxt insanlar yazdıqları, əlcək bölməsində və ya stolüstü çekmecədə aylarla saxlanıla bilən qəbzləri unuturlar. Yol hərəkəti qaydalarının pozulmasına görə cərimələr

Cərimələrin onlayn yoxlanılması

Evinizdən çıxmadan ödənilməmiş cərimələrin olub-olmadığını yoxlaya bilərsiniz. Bir sorğu etmək üçün İnternetə giriş tələb olunur. Trafik polisinin rəsmi saytında yalnız cərimələr üçün cari borcları yoxlamaqla yanaşı, ən uyğun məlumatları əks etdirən şəxsi hesab da yarada bilərsiniz. Cərimələrin yoxlanılması xidmətləri bütün istifadəçilərə hesabları ödəməyə, müəyyən bir inzibati xətaya görə mümkün cəzaları tapmağa və avtomobillərindəki məlumatları izləməyə imkan verir. Sistemdə şəxsi bir hesab yaratdıqdan sonra yeni cərimələrin olması barədə məlumat verəcək xüsusi bildirişlər qura bilərsiniz. Bənzər bir prosedur FMS veb saytında həyata keçirilə bilər. Bu xidmət yalnız yol qaydalarının pozulmasına görə cərimələr barədə məlumatları deyil, həm də istənilən növ borclar barədə məlumatları əks etdirir. Bu sistemdə ayrıca bir şəxsi hesab yarada və e-poçt ünvanınıza müvafiq bildirişlər ala bilərsiniz. Cərimələrin yoxlanılması üçün onlayn xidmətlərdən istifadə edərkən unutmayın ki, bu yalnız rəsmi saytlarda aparılmalıdır. Əks təqdirdə, fırıldaqçıların qurbanı ola bilərsiniz və ödənişiniz cinayətkarların hesabına gedəcəkdir. Cərimələri yoxlamaq üçün bu metodun əhəmiyyətli bir çatışmazlığı var. Həqiqət budur ki, sistem inkişafının ilkin mərhələsindədir, buna görə də bəzi bölgələr haqqında məlumat hələ də mövcud deyil. Mütəxəssislər verilənlər bazasını genişləndirmək üzərində işləyirlər, buna görə bir tələb edə bilmədiyiniz təqdirdə bir müddət sonra yenidən cəhd etməyinizə əmin olun.

Trafik polisi və Federal Miqrasiya Xidmətinin şöbələri

Cərimələrin yoxlanılması üçün onlayn xidmətlərə etibar etmirsinizsə və ya bölgənizə bu xidmət tərəfindən xidmət göstərilmirsə, borc haqqında məlumatları dəqiqləşdirməyin ən optimal yolu yol polisi ilə əlaqə yaratmaq olacaq. İşçiləri ziyarət edərkən pasportunuzu, sürücülük vəsiqənizi və avtomobil sənədlərinizi yanında olmalısınız. Daha ətraflı məlumat istəyirsinizsə, kömək üçün FMS ofislərinə müraciət edə bilərsiniz. Tələbinizlə məhkəmə icraçıları sizə xaricə səyahətinizə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə biləcək ödənişli, ödənilməmiş və cərimələr haqqında məlumat verəcəkdir. Cərimələr və borclarınızın olmadığından tamamilə əmin olsanız da, vaxtaşırı bu məlumatları yoxlamağa çalışın. Avtomobil sahibləri öz vasitələrini tez-tez dostlarına, qohumlarına və ya həmkarlarına müvəqqəti istifadə üçün borc verən xüsusilə diqqətli olmalıdırlar.

Proqramlaşdırmanı özüm öyrənə bilərəm?

Proqramçı olmağı düşünürsənsə bəzi xüsusiyyətlərin olması mütləqdir.

• “Eşşək” kimi işləmə qabiliyyəti (Bu xüsusiyyətin yoxdursa onu qazanmaq üçün yollar axtar)
• Sürətli öyrənmə qabiliyyəti (Sən bir texnologiya haqqında kitab oxumağa başlayıb bitirənə qədər artıq o texnologiyanın köhnəlmiş olma ehtimalı çox yüksəkdir. Buna görə sürət əhəmiyyətlidir.)

Bir proqramçı bütün iş həyatı ilə yanaşı eyni miqdarda öyrənməyə vaxt ayırır. Öyrənmə prosesində iki kategoriya var

• Yeni başlayan birinin öyrənmə prosesi
• Müəyyən səviyyəyə gəlmiş birinin öyrənmə prosesi.

Yeni başlayan birinin öyrənmə prosesi

Başlamaq istəyirsən, hər şeydən əminsən.Sahə çox maraqlı gəlir, vaxt ayırmağı qəbul etmisən (vaxtını qurban verməyi qəbul etmək böyük cəsarətdir). Öyrənməyə necə hardan başlayacağın məsələsi beynini qurdalıyır və çox qərarsız qalırsan. Azərbaycanda olduğum son illərdə yeni başlayanların ən çox qərarsız qaldığı mövzulardan biri budur. Qarşında iki seçim var

1. Özün internetden başlayacaqsan öyrənməyə (Online)
2. Universitetə ya da bir kursa yazılacaqsan (Offline)

Bu iki seçimin müsbət və mənfi yönləri var. Qərar verəndə bunlara görə qərar vermək lazımdır.

1. Özün internetden başlayacaqsan öyrənməyə (Online)

Müsbət yönləri

• Qaynaq seçimi sənə aiddir
• İstəmədiyin bir texnologiyanı nəyinsə xatirinə öyrənmək məcburiyyətində qalmırsan
• Zaman baxımından sərbəstsən istənilən vaxtda öyrənə bilərsən.
• Əyər öyrənmə sürətin yaxşıdırsa kurs yoldaşın ya da sinif yoldaşının zəif sürəti sənin vaxtını itirmir.
• Maddi olaraq çox sərfəlidir. Heç xərcin çıxmaya bilər
• Araşdırma qabiliyyətin çox inkişaf edəcək və Google-un əslində necə böyük nemət olduğunu qavracaqsan.

Mənfi yönləri

• Çox ciddi məsuliyyət tələb edir. Əyər kinoya getmək ya da gəzmək səni asanlıqla öyrənməni yarıda qoymağına səbəb olursa nəticə olmaz. Planlı biri deyilsənsə öyrənmə prosesin ya çox uzun çəkəcək ya da yarım qalacaq.
• Düzgün mənbə və düzgün istiqamət seçimində çətinlik çəkəcəksən. Bəzən bir texnologiyanı öyrəndikdən sonra başa düşəcəksən ki əslində sənə lazım olan bu deyilmiş.
• Qarşına çıxan problemlərin həllinə çox vaxtını sərf edəcəksən. Bəzən bir xırda səhvə görə saatların bəlkə də günlərin gedəcək
• İngilis dilini bilmirsənsə (Azərbaycanda olanlar ən azından Rus dilini) tisbağa sürəti ilə hərəkət edəcəksən.
• Azərbaycanda şirkətlərin bəziləri təəssüf ki beyninizdə olanlardan çox kağız üstündə nəyiniz varsa ona əhəmiyyət verir (Diplom, sertifikat)
• Müəyyən faiz ailələrdə sənin öyrənə biləcəyin ciddiyə alınmayacaq və “Boş boş işlərlə məşqul olan ” biri olma riskin var. Ailə qohum qardaş təzyiqi ciddi riskdir Azərbaycanda

2. Universitetə ya da bir kursa yazılacaqsan (Offline)

Müsbət yönləri

• Səndən çox daha təcrübəli və sənin keçəcəyin yolları keçmiş biri sənin səhvini çox asanlıqla görüb onu aradan qaldıraraq sənə zaman qazandıracaq.
• Müəyyən bir rejimin olacaq. Bəzən həvəsin olmadığı anlarda başda söz verdiyin rejim sənin öyrənməyində yarana biləcək qırılmanın qarşısını alacaq.
• Proqramlaşdırmada müzakirə əhəmiyyətlidir. Səninlə eyni hədəfə sahib olan insanlarla eyni mühitdə olmağın öyrənmə sürətinə çox ciddi müsbət təsiri var.
• Sinif ya da qrup yoldaşının məsələlərə baxış tərzi səndə yeni ideyalar yarada bilər.
• Azərbaycanda iş tapmaq məsələsində “kruq” çox əhəmiyyətlidir. Universitet ya da kurs sənə bu mənada ciddi təkan verəcək.
• Qrupla birlikdə hərəkət etdiyin üçün boş vaxtlarını məhlədəki dostun ya da rəfiqən yerinə səninlə eyni istiqamətdə gedən insanlarla əylənəcəksən və bu bəzən daha əyləncəli ola bilir.
• Bir yerə aid olma duyğusu yaranacaq. “Neynirsən?” sualına “X unisində ya da Y kursuna gedirəm” deyə biləcəksən
• Ailəni və şirkətlərin arzusunda olduğu kağız parçasını verə biləcəksən. Bu da səni özünü uzun uzadı izah etmə əziyyətindən qurtaracaq.
• Öyrənə bilməyəndə günahı ata biləcəyin qurum olacaq əlində “Mən öyrənirdim onlar öyrədə bilmir” deyə biləcəksən rahatlıqla

Mənfi yönləri

• Maddi olaraq ciddi məbləğlər tələb oluna bilər
• Bütün öyrədilənlər sənə lazım olmaya bilər. “Mənim bu məlumat nəyimə lazımdır” deyəcəyin mövzular olacaq.
• Azərbaycanda keyfiyyətli təlimçi və müəllim nadir tapıntı olduğu üçün düzgün mühitə düşməyin asan deyil.
• Müəyyən vaxt hər şeyi müəllim ya da təlimçidən gözləməyə alışma ehtimalın var. Bu halda universitet ya da kurs bitdikdən sonra sudan çıxan balıq kimi davranma ehtimalın var. Daimi kiminsə sənə nəyisə öyrədməli olduğu kimi səhv alışqanlıq yarana bilər.
• Dərsə ya da təlimə nəyisə öyrənmək və suallarla gəlmirsənsə “Ne anlatacak bakalım bu düdük makarnası” niyəti ilə gəldiyin üçün dərsin sənə heç bir faydası olmayacaq.
• Proqramlaşdırma çox sürətlə dəyişən tempə sahibdir. Universitetin və kursun sənə ən son texnologiyanı öyrədmə şansı xeyli aşağıdır.
• Universitet ya da kurs bitdikdən sonra səndən gözlənən nəticə heç də aşağı olmayacaq ailən və ətrafından. Diplomu aldığın gündən sən artıq “praqramistsən” və hər şeyi edəbiləcək qabiliyyətin olduğuna inanılacaq və bu səndə ciddi təzyiq yaradacaq.

Bir az da artırmaq olar bütün bu müsbət mənfiləri amma ən əhəmiyyətli gördüklərim bunlardır. Öz qabiliyyət və xarakterinə görə bunlardan birini ya da ikisi eyni anda edə bilərsən.

Bura qədər olan hissə tamamən yeni başlayan biri üçündür.

“Müəyyən səviyyəyə gəlmiş birinin öyrənmə prosesi” üçün müəyyən bir yol yoxdur amma başqa bir məqalədə öyrənmə sürətinin artırılması üçün yoxlanılmış və faydalı üsullar haqqında yazı olacaq.

Bundan əlavə daha çox universitetə ya da kursa başlamaq niyəti olanlar üçün və hal hazırda universitetdə və kursda təhsil alanlar üçün faydalı olabiləcək bəzi məsələlərlə bağlı yazı olacaq yaxın zamanda.