WordPress səhifəmi macarca necə təyin edə bilərəm

uzunluq (məsafə) təhrifi özünü meridian və paralellərin arasındakı parçaların uzunluqlarının müxtəlifliyində göstərir. Meridian və paralellər arasındakı bucaqlar 90°-dən fərqli olarsa, deməli, bucaqlar təhrif edilmişdir. Bucağın təhrifi isə bütün coğrafi obyektlərin formalarının təhrifinə səbəb olur.

Blog yaratmaq üçün necə – 2020-ci ildə bir bloga başlamaq üçün 5 asan addım

Bildiyiniz bütün gözəl uşaqlar bloglar yaradır, blog yazır və bunu etməklə çox yaxşı pul qazanır. Niyə oyuna girməyək və o şirin-şirin blog maaşından bir parça da tapmırsan??

Bu səhifədə olsanız və bu əsəri oxuyursanız, yəqin ki, blog yaratmağı bilmirsiniz.

Yaxşı şansınız var dostum, bu bələdçini yazmaq üçün məşğul cədvəllərimizdən vaxt ayırmağa kifayət edə bilərik ki, öz blogunuzu heç vaxt işlətməyəsiniz.!

İnanın ya da inanmıram, bir blog yaratmaq nə çətin, nə də çox texniki biliyə ehtiyacınız yoxdur. Texniki nou-hau tələb edən hissələr üçün sizi daha etibarlı və etibarlı hiss etməyiniz üçün sizə rəhbərlik edəcəyik.

Blog nədir?

Bloqun tam olaraq nə olduğunu necə danışacağıq?

Bir blog əslində yazılı məzmuna diqqət yetirən başqa bir veb saytdır, adətən daha az rəsmi şəkildə təqdim olunur.

Bloglar bir şeyə çevriləndə insanlar əsasən onlayn jurnal kimi istifadə edir, düşüncələrini dünyaya oxumaq üçün yazırdılar.

Bu gün blog mühiti fitness bloggerləri, fotobloggerlər, mumiya bloggerləri kimi bir çox alt kateqoriyanı özündə cəmləşdirərək inkişaf etdi … düşünə bilərsinizsə, çox güman ki bunun üçün bir blogger var.

Niyə insanlar bloglara başlayır

İnsanların öz bloglarına başlamaq üçün bir çox motivasiya var.

Bəziləri yazı bacarıqlarını tətbiq etmək istəyirlər. Bəziləri bunu özlərini onlayn ifadə etdikləri zaman katolik hesab edirlər. Bəziləri seçdikləri nişanlara qarşı sadəcə həvəslidirlər.

Onların hamısı üçün danışa bilmərəm, amma insanların çoxunu blogun gözəl dünyasına cəlb edən bir motivator öz bloglarından pul qazanma bacarığıdır.

Bloqqerlər şəxsi təcrübələri haqqında yazdıqları üçün oxucuları ilə çox şəxsi bir əlaqə qururlar, yüksək profilli markaların, bloggerin məhsullarını təsdiq etməsi üçün (əlbəttə ki, bloggerin layiqli izlədiyini təmin etməsi üçün) ödəməyə hazır olduqları bir əlaqə..

Bloqunuzu başlatmaq üçün hansı motivasiyalardan asılı olmayaraq, alt xətt budur ki, blog aparılması heyrətamiz bir hobbidir və düzgün iş görsəniz, bunun əvəzinə çox yaxşı bir həyat edə bilərsiniz..

Bir bloga başlamaq üçün yaxşı bir yazıçı olmağınız lazım olduğuna dair bir çox insanın səhv fikirləri var. Yaxşı yazı bacarığına sahib olmaq blogunuzu daha peşəkar şəkildə təqdim etməyə kömək edərsə, bloqunuzun satdığı məzmundur. Həmişə blogpostlarınızı sonradan yaxşılaşdıra bilərsiniz. Yazılarınızı inkişaf etdirmək istəyirsinizsə, bu məzmun yazma təlimatına baxın.

Blog yaratmağınız üçün necə – Blog yaratmağa 5 addım

Addım 1: Bir Nişan seçin

Bloq qurmağa başlayan bu maraqlı ilk addım blog fəaliyyətinizin qalan hissəsi üçün bloqunuzun tərzini formalaşdıracaq, buna görə də sadə, lakin çox vacib bir addımdır: Nişiniz barədə qərar verməlisiniz.

Bir foto blogger olacaqsınız? Səyahətləriniz barədə bloq yazmağı üstün tutursunuz? Bəlkə texnolojisiz. Bəlkə yemək sizin mürəbbənizdir.

Ehtiraslarınız və maraqlarınız nə olursa olsun, seçdiyiniz niş gələcəkdə bloq mövzularınıza bir yol açmağa kömək edəcəkdir. Çətin və sürətli bir qayda deyil (bəzi bloggerlər ardıcıl olaraq böyük uğurla mövzuları kəsir), lakin bu, blogunuzu diqqətli və əlaqəli saxlamağa kömək edən bir rəhbər.

Buna görə nişan seçin. Bir ad seçin. Sadə və qısa saxlayın.

Addım 2: Bir Blogging Platformasını seçin

Wix, Blogger, Tumblr və WordPress kimi bir neçə ad çəkmək üçün oradan seçməyiniz üçün çox sayda pulsuz blog platforması var..

Seçdiyimiz platforma WordPress olacaq, çünki bu gün internetdəki veb saytların 33.9% gücünə sahib ən güclü blog platformalarından biridir..

Həm də SEO dostu, istifadəsi çox asandır və çoxlu sayda texniki bilik tələb etmədən masaya əlavə funksionallıq gətirən çoxlu sayda eklentidir.

Veb hosting və domen adınızı birbaşa WordPress.com saytından tamamilə pulsuz əldə edə bilərsiniz, ancaq əziz nənəmin dediyi kimi “yaxşı şeylər ucuz gəlmir, ucuz şeylər yaxşı gəlmir”.

Addım 3: Bir Domain Adı və Veb Hosting əldə etmək

Əvvəlki nöqtədə söylədiklərimi genişləndirmək üçün WordPress.com tamamilə fenomenaldır, lakin onların pulsuz veb hostinq və domen adı məhdudiyyətlərlə çox gəlir..

“Yourname.com” a sahib deyilsiniz
Bu böyük bir şey kimi görünə bilməsə də, həvəskarları lehte ilə ayırır. Bloqunuzla ciddi məşğul olsanız və böyüməsini görmək istəsəniz, öz domen adınızı almaq istəyərsiniz.
Veb hostinq məhdudiyyətləri
Pulsuz WordPress.com çox az veb hosting sahəsi (cılız 3GB) ilə gəlir. Bu boşluğu doldurduqdan sonra bloqunuzu yeniləmək və istifadəyə davam etmək üçün ödəməli olacaqsınız.
Heç bir plugin icazə verilmir
Pulsuz versiya kədərli və kövrək kiçik ürəyimi pozan plaginlərə icazə vermir.
Hər yerdə reklamlar
Pulsuz wordpress.com veb saytınızdan pul qazana bilməyiniz kifayət qədər pisdir, amma hər yerdə reklam yerləşdirəcəklər! Unutmayın, “yaxşı şeylər ucuz olmur, ucuz şeylər yaxşı olmur”. Reklam yerləşdirmə WordPress üçün gəlir əldə etmək üçün bir yoldur.
Bloqunuz silinə bilər
Yaxşı bir il ərzində blogunuzu və izləyicilərinizi dolandırdıysanız və bir gün WordPress-in bir çox istifadə şərtlərini təsadüfən pozduğunuz üçün blogunuzun silindiyini tapmaq üçün oyanırsınızsa, nə hiss edərdiniz? Əvvəllər belə olub, yenə də olacaq. Qəbul etmək istəmədiyim bir riskdir.

Bunlar düşünə biləcəyimiz problemlərdən yalnız bir neçəsidir. Həmişə domen adınızı və veb hostinqi ayrıca satın ala bilərsiniz, buna görə də bu məsələlərin heç birinə daxil olmursunuz. Budur bunu necə həyata keçirmək barədə addım-addım təlimat.

Domen adı

Orada GoDaddy və Namecheap kimi çox sayda domen qeydçisi var, lakin biz Namecheap-ı çox sevirik, çünki onlar əla qeydiyyatçıdırlar və pulsuz WhoisGuard atacaqlar. Anonim olaraq blog etmək istəsəniz, bu şəxsiyyətinizi gizli saxlamağa kömək edir.

Proses olduqca sadədir, sadəcə orada başlayın, qeydiyyatdan keçin, domen adınızı seçin və tamamlandınız!

Unutmayın, sadə və yadda saxlayan bir domen adı seçmək istəyəcəksiniz. Bacardığınız təqdirdə tutun. “.İo” və ya “.biz” kimi əyləncəli uzantıları da “.com” şəklində saxlamayın, çünki bu, insanların çoxu üçün istifadə olunur..

Veb hostinq

Veb hosting veb sayt sənədlərinizi saxlamaq üçün sadəcə bir yer olduğunu düşünə bilərsiniz və hər hansı bir təsadüfi veb host yaxşı olacaq, ancaq daha səhv ola bilməzsiniz. Əslində, blogunuzun uğurlu olmasını istəyirsinizsə, daha etibarlı və sürətli bir veb hosting xidməti əldə etdiyinizə əmin olursunuz..

Məzmunun açılmasını gözləməkdən bezib narahat ola bilməyəcəyiniz qədər sürətlə yükləyən bir bloga rast gəldinizmi? Özünüz vaxt keçirsəniz, 3 saniyənin bloqun ləng olduğunu hiss etməyiniz üçün lazım olduğunu, 5 saniyə isə insanların sıçrayış etməsi üçün lazım olan ortalama vaxtdır..

Veb hosting bloqunuzun tez və tez bir zamanda işləməsinə əmin olmaq üçün çox vacibdir, buna görə də lazımsız yavaş yükləmə vaxtlarına görə oxucuları itirmirsiniz..

Ətrafında çox sayda veb hosting xidmətləri mövcuddur (ən yaxşı veb hostların siyahısı üçün buraya vurun), ancaq blogunuzu yerləşdirmək üçün SiteGround kimi etibarlı beynəlxalq veb hosting markası üçün getməyi məsləhət görürük..

Əlbəttə ki, daha ucuz variantlar mövcud ola bilər, lakin SiteGround-ın iş vaxtı, etibarlı müştəri xidməti, üstünlüklərin siyahısı və inanılmaz sürətli server cavab müddəti tamamilə parlaqdır. Əslində, onlara çox etibar etdiyimiz üçün bu veb saytı onlarla birlikdə keçiririk!

Hesab almaq və blogunuzu SiteGround ilə qurmaq əslində olduqca sadədir. Burada nə etməlisiniz:

Goto www.siteground.com, ev planını seçmək üçün.
Mövcud olanları görmək üçün “Başlayın” düyməsini basın

WordPress quraşdırmaq

Bu bölmə əvvəlki hissənin davamıdır, ancaq asan həzm olunmaq üçün onu müxtəlif hissələrə ayırırıq.

Bu addımlardan birini HƏDİYYƏ zamanı vurursan, e-poçt vasitəsilə bizimlə əlaqə qurmaqdan və ya SiteGround canlı chat dəstəyi ilə əlaqə qurmaqdan çəkin. Onlar çox faydalıdırlar və köməyinizə ehtiyacınız olan hər şeyi sizə istiqamətləndirəcəklər.

İndi WordPress blogunuzu qurdunuz və işə salmısınızsa, özünüzlə fəxr etməlisiniz. Gözəl və təmizdir. Çox zen. Həm də çox ümumi. Gənc dostlarımın dediyi kimi, saytınız hazırda “Vanilla AF” dir, buna görə də bu barədə bir şey edək?

Addım 4: Blogunuzu tərtib edin

Bu bölmədə, blogunuza bir az daha çox şəxsiyyət verə biləcəyimizi nəzərdən keçirəcəyik.

Bloqunuzu hədəf oxucularınıza müraciət etmək üçün əl ilə tərtib edə və düzəldə bilərik, lakin bu gündə və yaşda bütöv bir lotta vaxtı və ciddi vaxt tələb olunur …

Xoşbəxtlikdən, WordPress-də yüksək səviyyədə peşəkarlıqla görünən, tamamilə özelleştirilebilir minlərlə pulsuz mövzular var!

Budur, WordPress mövzularınıza necə daxil olursunuz

Mövzular zəhmli olsa da, çətin ola bilər. Sayt yükləmə sürəti, blogunuzu Google-da sıralamaq üçün çox vacibdir və tənzimlənməmiş və ya cavabsız mövzuları seçmək yükləmə sürətinizə mənfi təsir göstərəcəkdir. Hər hansı bir mənfi rəy üçün şərhləri yoxladığınızdan əmin olun və önizləmə bölməsində mövzunun cavab verdiyini yoxlayın. Mövzu əvvəlcədən baxmada cavabsız qalsa, çox güman ki, blogunuzda ləng olacaq.

(Mövzunuzu canlı görüntüləyin)

Mövzunuz indi quraşdırıldı, ancaq yenə də fərdiləşdirib bir az məzmun əlavə etmək istəyəcəksiniz və ya yeni blogunuz bir az boş görünəcək.

Bloqunuza səhifələr əlavə etmək

Kiçik blog körpəniz, heç olmasa oxucularınızdan sizdən nə gözləyəcəklərini məlumatlandırmaq üçün orada “haqqında” səhifəsini daxil etməsəniz, həqiqətən çılpaq olacaq..

Səhifələrinizi menyu ilə əlaqələndirmək

Menyuda bir keçid yaratmasanız, “Haqqımızda” səhifəniz görünməyəcəkdir.

Bunun üçün sadəcə WordPress tablosuna keçmək lazımdır, görünüşü altında “menyu” düyməsini basın. Səhifələrinizin siyahısı avtomatik olaraq menyu quruluşuna əlavə edilməlidir. Yoxdursa, “menyu əlavə et” altındakı qutuları seçin və “menyu əlavə et” vurun.

Bitirdikdən sonra “menyu yaratmaq” düyməsini basın və blogunuz menyuda əlaqəli səhifələrinizlə yenilənəcəkdir.

Blog yazıları əlavə olunur

Kiçik veb saytınızın çörəyi və kərə yağı, bu qədər sərmayə qoymağınızın səbəbi. Bloq yazılarınız sizi əlaqəli saxlamağa, saytınızı Google axtarışlarında sıralamağa və özünüzü nişanınızda bir nüfuzlu bir mövqe tutmağa kömək edəcək. Düzgün edirsinizsə, hətta bundan da gəlir əldə edə bilərsiniz!

Ancaq blog saytlarını təsadüfi olaraq saytınıza əlavə etmədən əvvəl, gəlin bütün bunları sıralamağı asanlaşdıracaq şəkildə quraq..

“Dərc et” düyməsini basın və yeni bloq yazınıza getmək yaxşıdır! İndi nə etmək lazımdır, yalnız menyularınıza kateqoriya əlavə edin və hamınız hazırsınız.

Xüsusi adlar yaratmaq & etiketlər

İnsanların blogunuzu kəşf edib məzmununuzu oxumalarını istəyirsinizsə, mütləq bələdçinin bu hissəsinə diqqət yetirmək istəyəcəksiniz.

Saytınızın adı bloqunuzun nə olduğunu insanlara izah edir və etiketlər başlıqların dediklərini dəstəkləməyə kömək edir. Ayrıca, axtarış motorları bloqunuzu sıralama və müvafiq axtarışçılara göndərməyə kömək edir.

Başlıqlarınızı və etiketlərini özelleştirmek üçün yalnız WordPress tablosuna ümid etmək üçün “Ayarlar” və sonra “Ümumi” bölməsinə keçin.

Burada saytınızın adını və etiket xəttini istədiyinizə dəyişə bilərsiniz. Gedin və bunu edin, sonra “Dəyişiklikləri Saxla” düyməsini basın.

Şərhlər deaktiv olunur

Bəzən blogunuzda şəxsi düşüncələrinizi bölüşdüyünüz zaman şərh hissəsinin ağılsız trollların hücumlarına açıq olmasını və zibil şərhlərini buraxmalarını istəmirsiniz..

Həqiqətən şərhləri tamamilə deaktiv edə bilərsiniz ki, bu trolllara troll şeylər etmək şansı verməyəsiniz.

WordPress tablosuna “parametrlər” və “müzakirə” bölmələrinə keçin. Burada “insanların yeni məqalələrə şərh yazmasına icazə verin” işarəsini çıxarın.

Statik bir ana səhifə yaradın

Bəli, bir blog işlətmək istəyirsən, amma əslində ana səhifənin bənzəməsini istəmirsən!

Lazım olan şey, statik bir ön səhifə, ziyarətçilərin yerlərini görmələri və görmələri üçün bir növ “ev” səhifəsidir. Ən peşəkar bloglar kimi, statik bir ön səhifə dəyişmir və oxucularınıza hər dəfə saytınıza daxil olduqda eyni şeyi daha cilalanmış hala gətirir..

Bu edilmədikdə, WordPress son blogpostlarınızı ana səhifə olaraq istifadə edəcəkdir..

Bunu etməklə statik bir ön səhifə yarada bilərsiniz:

WordPress tablosuna keçin, “Ayarlar” və “Oxu” düymələrini vurun.
“Statik Səhifəni” vurun, sonra ana səhifəniz kimi istədiyiniz səhifəni seçin, sonra “Dəyişiklikləri Saxla”.

Yan çubuğunuzda məzmun əlavə və ya silmək

Bəzi insanlar öz panellərindəki məzmunu istəyirlər. Bəzi insanlar daha təmiz bir görünüş üçün getməyi və bunu etməyi üstün tuturlar. Hər iki halda, hamısı sizin ixtiyarınızdadır.

Yan çubuğunuzdan məzmun əlavə etmək və ya çıxarmaq çox asandır.

WordPress tablosuna keçin, “görünüşlərə” keçin və “widget” düyməsini basın.
Burada mövcud widgetların siyahısını və Blogunuzun panelini görəcəksiniz. Etməyiniz lazım olan bütün şeyləri yan çubuğunuza sürükləmək və boşaltmaq və ya sadəcə orada istəmədiyiniz vidjetləri silməkdir..

Addım 5: Pluginlərdən istifadə

O vaxt bloglarımızı optimallaşdırmaq, xüsusiyyətlər əlavə etmək və ya yeni funksiyalar yaratmaq istəyəndə bunu əllə etməliydik (həm vaxt aparır, həm də budda ağrı olur).

Bu günlərdə bütün bunları və daha çoxunu pluginlər sayəsində bir neçə kliklə edə bilərsiniz!

Əsasən saytınıza istədiyiniz hər şeyi əlavə edə bilərsiniz. Onlayn bir mağazaya və ya bir qalereya portfelinə çevirin. Əgər düşünə bilərsənsə, ehtimal ki, bunun üçün bir plugin var!

Pluginləri quraşdırmaq üçün nə etməli olduğunuz sözlər WordPress tablosuna daxil edilir, “Plugins” vurun və “yeni əlavə edin”. Oradan, ehtiyaclarınıza uyğun olan pluginlər üçün populyar və ya tövsiyələr sekmesini nəzərdən keçirin və tamamlandınız!

Seçməyiniz üçün sonsuz plaginlərin siyahısı var, ancaq bəzi pluginlərin blogunuzu yavaşlatacağını unutmayın. Pluginlərdə bir az araşdırma aparın və bloqunuz xəyal kimi davam edəcək.

Budur ən çox sevdiyimiz plaginlər:

Yoast SEO
Bloqunuzun daha SEO dost olmasına kömək edir
Sürətli Performans Lite
Bloq yükləmə müddətini sürətləndirən WordPress üçün önbelleğe vaxtınızı azaltmağa kömək edir!
Google Analytics tərəfindən ExactMetrics
Bu, blogunuzun ziyarətçilərinin sayını izləməyə kömək edir. Qiymətləndirmələr qurmağınızda super faydalıdır!

İndi Bloggersiniz!

Blogosferdə təsadüfi bir şəxsi təbrik edirəm, öz blogunuzu uğurla qurdunuz! Biz kömək etdik, ancaq bütün ağır qaldırmaları özünüz etdin, buna görə də özünüzü arxa tərəfdən pat verməlisiniz!

Getməzdən əvvəl, bloqunuzu yaratmaq üçün lazım olan şeylər haqqında tez bir məlumat əldə edin.

Bir domen qeydə alın və veb hosting xidmətini seçin
- Doğru veb hosting şirkəti seçmək
- Domen adınızı seçmək
Blogunuzu yaratmaq
- Platforma olaraq WordPress quraşdırmaq
Bloqunuzu tərtib etmək
- Doğru mövzunu seçmək
- Mövzunuzu quraşdırmaq
Məzmun əlavə olunur
- Yazılar, menyular əlavə edin və səhifələrinizi düzəldin
- Özelleştirmek ve tweaking
- Pluginlər quraşdırılır

Özəlləşdirməyə davam edin!

Unutmayın ki, WordPress olduqca özelleştirilebilir. Həqiqətən WordPress-də istədiyiniz hər hansı bir blog yarada bilərsiniz, buna görə də əldə etdiklərinizdən 100% məmnun olana qədər təcrübə və özəlliyinizi davam etdirin! Həmişə olduğu kimi, hər hansı bir sualınız üçün bizə bir mesaj atın.

Kim Martin Administrator
Sorry! The Author has not filled his profile.

2 Comments

w3techs.com saytının verdiyi məlumatlara əsasən, WordPress internetdəki ən güclü blog platformalarından biridir. Bu platformanın SEO dostu olması və asan istifadəsi, bir çox insanın WordPress-i seçməsinin səbəbidir. Əlavə funksionallıq gətirən eklentilər də WordPress-i daha da cazibədar edir. Lakin, əziz nənəmin dediyi kimi, yaxşı şeylər ucuz gəlmir. Bu səbəbdən, veb hosting və domen adı almaq üçün bəzi xərclərə hazır olmalısınız. Bloq yaratmaq üçün 5 addımı izləyərək, siz də öz bloqunuzu yarada bilərsiniz. Bloq yaratmaq, həm də pul qazanmaq üçün bir şansdır. Əgər siz də bloq yaratmaq istəyirsinizsə, motivasiyanız hansı olursa olsun, bu addımları izləyərək öz bloqunuzu yarada bilərsiniz. Bloq yaratmaq çox çətin deyil və texniki biliklərə ehtiyacınız yoxdur. Siz də bloq yaratmaq üçün hazırsınız!

ordPress.com-dan pulsuz domen adı və veb hosting əldə edə bilərsiniz, lakin bu seçim sizi məhdudlaşdıracaq və bloqunuzun genişlənməsinə mane olacaq. Ən yaxşı seçim özünüzə aid bir domen adı və veb hosting satın almaqdır. Bu sizə bloqunuzun tam kontrolunu verəcək və genişlənmək üçün daha çox imkan verəcəkdir. Addım 4: Bloqunuzu qurun WordPress-də bloqunuzu qurmaq çox asandır. Əvvəlcə WordPress-də hesab açın, sonra bloqunuzu yaratmaq üçün bir tema seçin. Temanız bloqunuzun görünüşünü təyin edəcək və oxucularınızın bloqunuzda rahat hiss etməsinə kömək edəcəkdir. Addım 5: Məzmununuzu yaradın və paylaşın Bloqunuz hazır olduğunda, məzmun yaratmaq və paylaşmaq üçün hazırsınız deməkdir. Bloqunuzun nişasına uyğun məzmun yaratmağa başlayın və oxucularınızın maraqlarını qazanmaq üçün bloqunuzu sosial mediada paylaşın. Bloqunuzun genişlənməsi vaxt tələb edəcək, amma sabırlı olun və məzmununuzu düzgün şəkildə təqdim edin. Bloq yaratmaq asan və maraqlı bir hobbidir. Əgər siz də bloq yaratmaq istəyirsinizsə, motivasiyanızı tapın və addımları izləyin. Bloqunuzun mövzusuna uy

Kartoqrafik təsvir vasitələri.

Xəritə, qlobus və plan kartoqrafik təsvirlərdir. Ərazinin kiçildilmiş,
ümumiləşdirilmiş və şərti işarələrlə təqdim olunmuş modelinə kartoqrafik
təsvir deyilir.

Coğrafi xəritələr (fiziki, siyasi, iqtisadi və s.) dünyanı və ya hər hansı bir ərazini
daha aydın təsvir edən modellərdir. Onlar kartoqrafik modelləşdirmə ilə yaradılır.
Məkana dair məlumatların toplanması, sistemləşdirilməsi və kompleks təhlilini
əhatə edən ardıcıllıqla yerinə yetirilir. Kartoqrafik modelləşdirməni sxematik
şəkildə aşağıdakı kimi təsvir etmək olar.

Kartoqrafik modelləşdirmə 3 prinsipə əsaslanır:
1. Riyazi əsas – kartoqrafik proyeksiya, dərəcə toru və miqyasın köməyi ilə
Yerin kürə səthindən müstəvi səthə keçidini təmin edir.

Kartoqrafik proyeksiyalar

Yer kürə formasında olduğu üçün onu qlobusda nisbətən düzgün təsvir etmək olar. Coğrafi obyektlər qlobusda paralel və meridianların əmələ gətirdiyi şəbəkənin köməyi ilə təsvir edilir. Bu, coğrafi şəbəkə adlanır. Qlobusda bütün böyük və kiçik əraziləri – materiklərı, okeanları, adaları və s. eyni dərəcədə kiçiltmək mümkündür. Xəritə müstəvi üzərində təsvir olduğu üçün bunu etmək olmur. Coğrafi şəbəkə müstəviyə keçirilərkən meridian və paralellərin forması dəyişir. Xəritədə meridian və paralellərin yaratdığı şəbəkə kartoqrafik şəbəkə adlanır. Qlobus səthini müstəviyə açarkən onun “dilimlərə” bölünən hissələri arasındakı boşluqların yerini dolduran zaman təhriflər, yəni xətalar yaranır. Xəritədə təhriflərdən yaxa qurtarmaq mümkün deyil, lakin onları azaltmaq və ya birini aradan qaldırmaq olar. Bunu kartoqrafik proyeksiyaların köməyi ilə etmək mümkündür.

Xəritədə 4 təhrif yaranır:

Sahə təhrifi. Qütbə yaxın ərazilərin sahəsi bəzən daha böyük göstərilir. Məs: Qrelandiya

Forma təhrifi. Materiklər bəzən dartılmış və ya sıxılmış formada göstərilir.

Uzunluq təhrifi. Bütün meridianların uzunluğu bərabər olduğu halda bəzən bu gözlənilmir.

Bucaq təhrifi. Meridianlar ekvatorla düz bucaq (90°) altında kəsişdiyi halda bəzi xəritələrdə bu bərabərlik itir.

Bütün xəritələrdə forma təhrifi mütləq olur

Təhriflər kəmiyyəti ilk növbədə miqyasdan asılıdır. Xəritə nə qədər kiçik miqyaslı olarsa təhrif bir o qədər çox olar. Bundan başqa təhriflər coğrafi obyektlərin ekvatora yaxınlığından da asılıdır. Silindrik proyeksiyada ekvator ətrafında olan ərazilərdə təhriflər az müşahidə edilir. Ekvatordan qütblərə doğru uzaqlaşdıqca təhriflərin kəmiyyəti çoxalır. Buna görədir ki, xüsusən dünyanın Merkator proyeksiyası ilə tərtib olunmuş siyasi xəritəsində Qrenlandiya adası Avstraliyadan, Antarktida materiki isə Afrikadan böyük görünür. Halbuki, Qrenlandiya Avstraliyadan sahəcə 3.5, Antarktida isə Afrikadan 2 dəfə kiçikdir. Xəritədə qeyd edilən təhriflərin baş verməsinin səbəbi Afrika və Avstraliyanın ekvatora yaxın yerləşmələrinə görə bunlarda təhrifin az, Antarktida Qrenladiya isə qütbdə yerləşdiyinə görə təhrifin çox olmasıdır. Heç bir xəritədə ərazidə olan bütün coğrafi obyektləri göstərmək mümkün deyil. Buna görə də plan və ya xəritə tərtib edərkən məqsəddən asılı olaraq əsas obyekt göstərilir, 2-ci dərəcəli obyekt atılır. Buna kartoqrafik ümumiləşdirmə və ya generalizasiya deyilir. Generalizasiyanın kəmiyyəti xəritənin miqyasından asılıdır. Xəritə nə qədər böyük miqyaslı olursa, generalizasiya bir o qədər az müşahidə edilir.

Kartoqrafik proyeksiyalar vasitəsilə Yerin kürəvi səthi müstəvi səthə köçürülür. Kartoqrafik proyeksiyalar təhrif xüsusiyyətlərinə görə üç qrupa ayrılır: bərabərbucaqlı (konform), bərabərsahəli (ekvivalent), ixtiyari.

Bərabərbucaqlı proyeksiyalarda tərtib edilən xəritələrdə istiqamət və ya bucaqlar demək olar ki, təhrif olunmur, lakin sahə və məsafələr tam təhrif olunur. Bu xəritələr dəniz nəqliyyatında və aviasiyada istifadə edilir. H. Merkatorun 1569-cu ildə tərtib etdiyi dəniz naviqasiya xəritəsi buna misal ola bilər.

Merkator proyeksiyası

Bərabərsahəli proyeksiyalarda ərazilərin sahəsi çox az, lakin bucaq (istiqamət), məsafə və forma tamamilə təhrif olunur. Bu xəritələr materik və okeanların sahələrini hesablamaq üçün əlverişlidir. D. Qall və A. Petersin proyeksiyası buna missal ola bilər. Kürə və ya sferik formada olan yeri müstəvi üzərində təsvir etmək üçün istifadə edilən vasitələr.

D.Qall və A.Petersin proyeksiyası

İstifadə olunan köməkçi səthlərdən asılı olaraq kartoqrafik proyeskiyalar aşağıdakı qruplara ayrılır.

Silindrik proyeksiyalarda qlobus şəffaf silindrin içərisinə yerləşdirilir. Bu zaman Yer səthinin ekvatorboyu əraziləri silindrin səthinə toxunur. Toxunma xəttində bütün təhriflər sıfıra bərabər olur. Xəritədə təhriflərin olmadığı xətt və ya nöqtə sıflr təhriflər xətti və ya sıfır təhriflər nöqtəsi adlanır. Silindrik proyeksiyalarda, əsasən dünya xəritələri, həmçinin ekvatorboyu ərazilərin xəritələri çəkilir, paralel və meridianlar bir-biri ilə düz bucaq altında kəsişən düz xətlər şəklində təsvir olunur.

Konus proyeksiyalarında xəritə tərtib olunarkən Yer kürəsi konusun səthi ilə 47° şm.e. və 62° şm.e.-də kəsişir və bu paralellər boyunca təhriflər olmur. Sıfır təhrif xətlərindən uzaqlaşdıqca təhriflər artır. Bu proyeksiyalarla qütb ətrafı və mülayim enliklərdə yerləşən ərazilərin xəritələri tərtib edilir. Belə xəritələrdə paralellər qövsvarı, meridianlar isə bir mərkəzdən çıxan düz xətlər şəklində təsvir olunur.

Azimutal proyeksiyalar üçün köməkçi həndəsi səth kimi müstəvidən istifadə olunur. Müstəvinin kürəyə toxunma nöqtəsi – sıfır təhrifli nöqtə adlanır. Antarktida və Şimal Buzlu okeanının bu proyeksiyada tərtib edilən xəritələrində paralellər çevrələr şəklində, meridianlar isə bir mərkəzdən çıxan radiuslar kimi təsvir olunur. Yarımkürələrin xəritəsi də azimutal proyeksiyada tərtib edilir.

Çoxüzlü proyeksiyada

Yer kürəsinin səthi kürə deyil, çoxlu sayda trapesiyalara bölünmüş çoxüzlü kimi qəbul edilir. Bu proyeksiyalar kiçik ərazilərin təsvirində, yəni əsasən topoqrafik xəritələrin tərtibi zamanı istifadə olunur. Xəritələrin miqyası böyük və orta olur, təhriflər çox az olur. Azərbaycanın xəritələri bərabərbucaqlı, konus və çoxüzlü proyeksiyalarda tərtib olunur. Təhriflərin dərəcəsi təsvir olunan ərazinin böyüklüyündən və coğrafi enlikdən asılıdır. Xəritədə təhrifləri müəyyən etmək üçün sadə üsullardan istifadə olunur, məsələn,

uzunluq (məsafə) təhrifi özünü meridian və paralellərin arasındakı parçaların uzunluqlarının müxtəlifliyində göstərir. Meridian və paralellər arasındakı bucaqlar 90°-dən fərqli olarsa, deməli, bucaqlar təhrif edilmişdir. Bucağın təhrifi isə bütün coğrafi obyektlərin formalarının təhrifinə səbəb olur.

Miqyas

Miqyas — Yer səthinin kartoqrafik təsvirlərdə neçə dəfə kiçildildiyini göstərən kəsr ədədidir.

Miqyasın 3 növü vardır:

“Ədədi miqyas” – məs: 1:100000, 1:200000

“İzahlı miqyas” – məs: ədədi miqyası izah edir. Məs: 1:100000 miqyası 1 sm-də 1 km deməkdir. Yəni miqyasın məxrəcin 100000 -ə bölürük və yaxud 5 sıfır silirik. Metrə çevirmək üçün isə 100-ə bölürük və ya 2 sıfır silirik.

“Qraifiki miqyas” – Miqyasın qrafik üzrə təsvir edilməsidir. 1:100000 qrafik miqyası aşağıdakı kimidir.

Həqiqi məsafəni tapmaq üçün- miqyas × xəritə məsafəsi. Hm = M × Xm

Miqyası tapmaq üçün- Həqiqi məsafə/Xəritə məsafəsi . M = Hm:Xm

Xəritə məsafəsini tapmaq üçün – Həqiqi məsafə /Miqyas. Xm =Hm:M

Miqyasda sahə: Miqyasda sahə düsturu aşağıdaki kimidir.

“Həqiqi sahə= Miqyasın² × xəritə sahəsi”

Baş miqyas və xüsusi miqyas

Xəritədə məsafələri baş və xüsusi miqyas vasitəsi ilə də nisbətən dəqiq ölçmək olar. Xəritənin kənarında yazılan miqyasa baş miqyas deyilir. Baş miqyasa əsasən məsafələri yalnız sıfır təhriflər xətti üzrə dəqiq hesablamaq olar. Xəritənin təhriflər olan hissələrində isə məsafəni hesablamaq üçün xüsusi miqyasdan istifadə edilir. Xüsusi miqyas meridian və paralel qövslərinin həqiqi uzunluğunu onların xəritədəki uzunluqlarına bölməklə təyin olunur.

2. Kartoqrafik generalizasiya – miqyas, məqsəd və məzmundan asılı olaraq
obyektlər seçilir və ümumiləşdirilir. Xəritənin miqyası böyüdükcə generaliyaziya azalır, kiçildikcə artır.

3. Kartoqrafik işarələr – şərti işarələr kimi qəbul edilir.

Şərti işarələr 3 cür olur: konturlu, xətti və miqyassız.
1. Yer səthində geniş sahə tutan ərazilər (göl, meşə, tarla, bağ) miqyasa uyğun kiçildilərək planda konturlu (və ya sahəvi) şərti işarələrlə təsvir olunur. Bu şərti işarələr ilə obyektin sahəsini, təyin etmək olar.
2. Yer səthində zolaq şəklində uzanan obyektlər (yol, kanal, çay) planda xətti şərti işarələr təsvir olunur. Bu şərti işarələr ilə obyektin uzunluğunu təyin etmək olar.
3. Məhəldə uzaqdan aydın seçilən lakin miqyasa uyğun xəritədə göstərilə bilməyən obyektlər (zavod borusu, tək ağac, teleqüllə) miqyasız şərti işarələrlə göstərilir. Bu şərti işarələr ilə obyektin yalnız yerini təyin etmək olar.

Miqyasına görə xəritələr şərti olaraq 3 qrupa bölünür:

Miqyası 1:10 000-dən 1:200 000-ə qədər olan xəritələr böyük miqyaslıdır. Onlara topoqrafik xəritələr də deyilir. Bu xəritələr üzrə dəqiq ölçmə işləri aparmaq olar. Miqyası 1:200000-dən 1:1000000-a qədər olan xəritələr orta miqyaslıdır. Onlara icmal-topoqrafik xəritələr də deyilir. Bu xəritələr üzrə çox dəqiqlik tələb etməyən ölçmə işləri aparmaq olar. Miqyası 1:1000000 və daha kiçik olan xəritələr kiçik miqyaslı xəritələrdir. Onlara icmal xəritələr də deyilir.

Məzmununa görə xəritələr 3 qrupa bölünür

Ümumcoğrafi xəritələrdə –Bu xəritələrə fiziki və iqtisadi xəritələr daxildir. Onların üzərində bütün coğrafi obyektlər (çaylar, göllər, sərhədlər, şəhərlər, faydalı qazıntılar) eyni səviyyədə təsvir edilir.

Azərbaycanın ümumcoğrafi xəritəsi

Tematik xəritələrdə – hər hansı bir mövzu və ya hadisə daha müfəssəl təsvir olunur. Tematik xəritələrin təbii hadisələri göstərən və iqtisadi prosesləri əks etdirən qrupları vardır. Məs: iqlim, torpaq, bitki örtüyü, əhalinin sıxlığı, kənd təsərrüfatı və s.

Kompleks – bir-biri-ilə qarşılıqlı əlaqədə olan iki və ya daha artıq komponent təsvir olunur. Məs.: sinoptik xəritələr, geoloji quruluş və faydalı qazıntılar xəritəsi və s. Əsl mükəmməl kompleks xəritə təbii zonalar xəritəsidir.

Xəritənin riyazi əsaslari– miqyas, dərəcə toru, proyeksiya.

Xəritənin coğrafi əsasları – relyef, hidroqrafik şəbəkə, yasayış məntəqəsi.

Xəritələrdə təsvir üsulları

Keyfiyyət fonu üsulu– təsvir olunan bütün ərazi hansısa keyfiyyət əlamətinə görə fərqləndirildikdə tətbiq olunur. Məsələn, siyasi xəritədə dövlətlərin əraziləri, fiziki xəritələrdə ovalıqlar, yüksəkliklər, yaylalar, eləcə də dağlıq ərazilər, iqlim xəritələrində yağıntıların paylanması bu üsulla təsvir olunur.

Hərəkət xətləri üsulu– yer səthindəki obyektlərin hərəkət istiqamətini göstərir. Okean cərəyanları, çayların axın istiqaməti, dənizdə gəmilərin hərəkəti, təyyarələrin, avtomobillərin, qatarların hərəkət istiqamətləri hərəkət xətləri üsulu ilə ifadə edilir.

Kartodiaqram üsulu – Ölkə və bölgələrin iqtisadi göstəriciləri dördbucaq və dairələrin köməyi ilə həyata keçirilir.

“Sәnaye sahәlәri”.
1. Yeyinti sənayesi, 2. Yüngül sənaye. 3. Maşınqayırma.

coğrafiya xəritəsi ilə diaqramın birləşməsidir. Burada məlumatlar həndəsi fiqurlar (daha çox dairə və sütunlar) vasitəsilə verilir. Fiqurların ölçüləri xəritədə təsvir edilən məlumatların kəmiyyət göstəricilərini əks etdirir. Məsələn, təqdim olunan xəritədəki diaqramda dairənin böyüklüyü – bu şəhərdə sənayenin daha güclü olmasını bildirir.

Kartoqram üsulu – hər hansı bir göstəricinin ərazi daxilində dəyişməsini vizual əks etdirən təsviridir (lakin xəritə deyildir). Kartoqramda məlumatlar müxtəlif ştrixlər, rənglər və nöqtələrlə ifadə olunur.

İşarələr üsulu- təsvir müxtəlif həndəsi fiqurlar, hərf və şəkillərin köməyi ilə olur.

Areal üsulu– da xəritələrdə təsvir olunan coğrafi obyektlərin yayıldığı əraziləri (sahələri) təsvir edir. Faydalı qazıntıların, bitki və heyvan növlərinin yayıldığı sahələr arealların köməyi ilə göstərilir. Arealları təsvir etmək üçün əvvəlcə xəritədə konturlar çəkilir, sonra isə göstərilən elementlərin yayılma sahəsi rənglənir və ya müxtəlif şərti işarələrlə göstərilir.

Nöqtələr üsulu ilə tematik xəritələrdə coğrafi obyektlərin ərazi üzrə yayılması, eləcə də onların kəmiyyət göstəriciləri verilir. Nöqtələrin ölçüləri onların kəmiyyət göstəricilərini ifadə edir. Bu üsul əhalinin yerləşməsini, heyvanların sayını göstərir.

Qlobus

Yerin bir çox mühüm xüsusiyyətlərini öyrənmək üçün onun kiçildilmiş modelindən qlobusdan istifadə olunur. İlk qlobusu e.ə. II əsrdə yunan Krates Malosskinin düzəltdiyi güman olunur. 1492-ci ildə alman alimi Martin Behaym hazırladığı qlobusu “Yer alması” adlandırmışdır.Qlobusda yerin əyriliyi nəzərə alaraq coğrayi obyektlər təhrifsiz (yəni səhvsiz) təsvir olunur. Qlobusun hər yerində miqyas eyni olur, yəni qlobus bərabərmiqyaslıdır. Burada yerdəki obyektlərin forma və ölçüləri miqyasa uyğun kiçildilərək düzgün təsvir olunur.

Qlobusda üfüqün cəhətlərini dərəcə toruna (meridian və paralellərə) əsasən təyin etmək olar. Miqyasa görə qlobuslar 3 yerə ayrılır:
1. Kiçik miqyaslı – 1:83.000.000
2. Orta miqyaslı – 1:50.000.000
3. Böyük miqyaslı – 1:30.000.000

Plan

Yer səthinin yuxarıdan, kiçildilmiş, şərti işarələr ilə təsvidir.

Xüsüsiyyətləri: Planda miqyas 1:10000- dən böyükdür

-Meridian və paralel çəkilmir

-Yerin əyriliyi nəzərə alınmır.

-Koordinatları müəyyən etmək olmur

-Cəhətləri oxlara əsasən müəyyən etmək olur

-Nisbi və mütləq hündürlüyü təyin etmək olur

-Yamacın istiqamətini müəyyən etmək olur

-Çay şəbəkəsinin sıxlığını müəyyən etmək olur.

Qütb planaalınması bir nöqtədən, marşurut planaalınması isə bir neçə nöqtədən aparılır.

Dəqiq planalınmada istifadə edilən alətlər: Teodolit, bussol.

Gözəyarı planaalınmada istifadə edilən alətlər: Vizir xətkeşi, kompas, menzula, planşet.

Hazırladı: Osman Eminov

Qeyd: Müəllimlərin işə qəbulu hazırlıqlarına hazırlaşmaq istəyənlər “Bakı Peşəkarlaq Akademiyası”nda dərslərimizə qoşula bilərlər bilərlər”. Yüksək səviyyədə keçən dərslərimiz həm miq həm atestasiya imtahanında sizə kömək edəcək.

Əlaqə nömrələri: �� ☎️ (+99412) 436 92 67 | (+99455) 787 21 23/24
�� Ünvan:Nizami metrosunun yaxınlığı,Caspian Plaza, 3-cü korpus,11-ci mərtəbə.

Müəllifin öz əlaqə nömrəsi: 055-534-81-70